Hodyszewo, Odyszewo, wś włościańska, niegdyś rządowa, pow. mazowiecki, gm. I parafia Piekuty, odległa od Wysokiego w. 21, od Piekut 4, dymów 51 drewnianych, w tem krytych słomą 48 a trzy gontami, mianowicie dwa domy cerkiewne i karczma. Ziemi mr. 777, prócz tego cerkiewnej włok 3 wszystko w glebie średniej; ludność 247 osób w tej liczbie kat .34, żydów 9. Szkoła rządowa, cerkiew i kaplica ze studzienko na granicy Cesarstwa z Królewstwem. Stanowiło przed dziesięciu latami z wsią Jośkami par. grecko - unicką, składającą się z ludności 421 osób, były dekanat tykociński, później augustowski.

Cerkiew drewniana (istniała juz 1562 r.) budowana w roku 1773 kosztem księdza Antoniego Bańkowskiego, reperowana kosztem skarbu r. 1843, z obrazem Matki Boskiej Hodyszewskiej, cudownym i przez licznych pątników z okolicy nawiedzanym szczególniej w Zielone Świątki do r. 1873, od tego zaś roku przeszła z rozporządzeniem władzy na obrządek prawosławny. Obecnie 1880 r. na miejscu dawnej cerkwi wybudowano kosztem rządu nowa, który assygnował na nią rs. 21,000. Cerkiew murowana w stylu wschodnim z wieżą z frontu, blachą kryta, poświęcona przez Leoncyusza arcybiskupa chełmsko - warszawskiego do. 8 maja 1881 roku. Do parafii obecnej prawosławnej przyłączono około roku 1877 z cesarstwa gub. Grodzieńskiej ludność prawosł. Z wiosek Kiewłaki, Sciony, Sieśki i folw. Nikołajewo, oprócz tego prawosławni po parafiach katolickich Piekuty, Pietkowo i Poświętne, ludność obecnej parafii niewiadoma.

Lud przeważnie zajmuje się rolnictwem i robieniem bron na handel, używa języka polskiego, wszyscy w narzeczu podlaskim. H. Wchodziło dawniej w skład starostwa brańskiego; podług lustracji z 1569 roku znajdowało się tu 34 włók gruntu (miary polskiej).

W początkach XVII stulecia, z powodu nadużyć popełnionych przez Adama Leśniowolskiego, dzierżawcę starostwa brańskiego, mieszkańcy H. I sąsiedniej wsi Josek, podali skargę do wyższych władz; wysłani przez władzę królewską komisarze ustanowili czynsze i protestacyę, które potwierdza Zygmunt III przywilejem z 1604 r. Włościanie byli obowiązani do odrabiania pewnej ilości czynszu (komisarze oznaczyli wysokość jego na 7 złp gr. 11: Zygmunt zmniejsza go na 6 złp.), 2 beczek żyta i odbywania 10 dni pańszczyzny, sprzężajem lub pieszo, stosownie do woli dworu; i jednego dnia tłuki z domu; następnie byli obowiązani wywieźć 2 fury drzewa z puszczy i dostawić 4 wozy ze zbożem dworskim na "brzeg" z każdej włoki; oprócz tego składali oznaczoną ilość postrożnego, jaj, kur i gęsi z domu, odbywali stacyę, reperowali mosty i zwozili drzewo pod zbudowania dworskie.

Przywilej Zygmunta III potwierdzają Wład.IV 25 czerwca 1634 r., Michał 20 kwiet. 1669 r., Jan III 10 kwietnia 1683 r. Po skasowaniu starostwa brańskiego, H. Wcielono do do ekonomii teraźniejszej; pańszczyznę włościanie odbywali do folw. Bojnowa. W 1807 r. przy przeprowadzeniu linii demarkacyjnej pomiędzy księżstwem warszawskiem i cesarstwem, H. oddzielono od Bojnowa, które pozostało w cesarstwie; nawet część gruntów wsi H. pozostała w cesarstwie. Protestacye wtedy i pańszczyznę zamieniono na czynsz.

Na H. znajdowały się się tak zwane wybraniectwa t.j. uprzywilejowane osady włościańskie; w przywileju 1 5 czerwca 1750 r. od Augusta III potwierdzającego prawa wybranych w starostwie wybranych w starostwie brańskiem, są wymienieni wybrańcy w Hodyszewie: Michał Laruch, Jan Kowal, Jan Kowalczak, Stefan i Paweł Koczewscy; posiadal oni ogółem 2 łany gruntu; mieli prawo warzyć piwo palić gorzałkę na swoja własną potrzebę; wręb wolny w lasach; wolni byli od dawania podwód, hyberny, noclegów, chlebów żołnierskich i t.d. I spłacał rocznie 100 złp. Z łanu; przywileje powyższe w 1785 r. potwierdza Stanisław August. W 1820 r. znajdowało się w ręku 6 posiadaczy: Adama Demionczuka, Adama Osmulskiego, Aleks. Koczeskiego, Jana Muszczaka, Józ. Kolikowskiego i Miałkowskiej. Każdy z posiadaczy wybraniecctwa miał po 5 zagonów w każdym z trzech pól. W 1820 r. we wsi znajduje się 44 gospodarzy, 6 posiadaczt wybraniectwa, 7 komorników, karczma, kościół unicki. Włościanie prowadzili gospodarstwo trzypolowe i wysiewali 130 korcy oziminy i 120 jarzyny; opłacali czynszu rocznie 534 złp. 6 gr. (przecięciowo z lat 1817 - 1820). Roku 1927 było tu 43 dm.,318 mk. P.Ł i L.K

Wypisy ze Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego pod redakcją Sulimierskiego, Chlebowskiego i Walewskiego; Wyd: Warszawa 1882 r.




Hodyszewo - Sanktuarium Matki Bożej Królowej Podlasia - Królowej Pojednania

Tekst pochodzi ze strony internetowej http://vayjex.fm.interia.pl/hodyszewo/

Hodyszewo położone jest w diecezji łomżyńskiej, 14 km na południowy-zachód od Brańska.

Początki historii sanktuarium owiane są legendą, a związane są nierozerwalnie z Obrazem Madonny z Dzieciątkiem. Ten przepiękny wizerunek Maryi od kilku setek lat przyciąga tysiące wiernych, którzy właśnie tu w Hodyszewie doznają wielu łask, uzdrowień, cudów i nawróceń.

Pierwsza historyczna wzmianka o Hodyszewie pochodzi z 1529r. nazywając Hodyszewo "wsią królewską", czyli będącą w dyspozycji samego Króla. W tym czasie ową okolicę zamieszkiwała ludność ruska wyznania prawosławnego. Wiadomo, że w 1562r. istniała tu cerkiew prawosławna, którą po unii brzeskiej w 1596 przekształcono na cerkiew unicką (greko-katolicką). W 1775r. rozebrano starą drewnianą cerkiew i wybudowano na jej miejscu kolejną, także drewnianą świątynię.

Po zniesieniu unii w 1875r. ponownie przeszła ona w ręce wiernych prawosławnych. W tym samym roku położono kamień węgielny pod nową, murowaną już cerkiew, którą uroczyście poświęcił w 1881 arcybiskup prawosławny chełmińsko-warszawski Leontjew. Wkrótce wcześniejszą drewnianą cerkiew rozebrano. Wtedy to z części drewna wybudowani mniejszą cerkiew, którą następnie przeniesiono do Krynicy (w jej wnętrzu znajduje się ocembrowane źródełko). Parafia rzymsko-katolicka istnieje w Hodyszewie od zakończenia I wojny światowej.

Z początkiem kultu Maryjnego w tym miejscu wiąże się pewne zdarzenie, ta opisane w przedwojennej książce ks. Antoniego Roszkowskiego: "Najstarsze podania głoszą, że okazją do zbudowania kościoła było zjawienie się obrazu Matki Bożej w lesie na lipie. Lud spostrzegłszy obraz na drzewie, zabrał go i umieścił w kapliczce, w Kiewłakach (sąsiednia wioska - przypis własny), lecz obraz znikł wkrótce i powtórnie ukazał się na tej samej lipie. Wobec tego faktu, lud zrozumiał, że Matka Boska życzy sobie pozostać na miejscu zjawienia się. Obraz pozostawiono, wzięto się tylko do budowy kapliczki, którą wprędce wzniesiono i w niej umieszczono Obraz Matki Bożej". Również według niepotwierdzonych danych, od tej pory w miejscu zjawienia się Obrazu, wypływa źródło krystalicznie czystej wody, której wielu przypisuje właściwości uzdrawiające.

Cudowny obraz Matki Bożej Hodyszewskiej na przestrzeni dziejów znajdował się w kolejnych budowanych w Hodyszewie świątyniach aż do 1875r., kiedy sanktuarium przejęli duchowni prawosławia. Wówczas Matka Boża Hodyszewska, której obraz umieszczony został w ikonostasie, była otoczona wielkim kultem wiernych prawosławnych. Równocześnie nie ustał kult za strony wiernych katolickich. Na początku I wojny światowej hodyszewski psałomszczyk (organista), uciekając z Hodyszewa, wziął ze sobą cudowny obraz wraz z wotami aż do guberni połtawskiej. Obraz odnalazł się po zakończeniu działań wojennych i w ramach rewindykacji rząd ZSRR zwrócił go stronie polskiej w roku 1926. Dwa lata później wizerunek Królowej Podlasia wrócił do Hodyszewa.

Obraz (ikona) Matki Bożej Hodyszewskiej został namalowany (napisany) na drewnie przez nieznanego artystę, prawdopodobnie w XVIIw. Przedstawiona jest na nim Madonna z Dzieciątkiem w lewym ręku. Jezus pod lewym ramieniem trzyma księgę, prawą zaś rękę ma podniesioną w geście błogosławieństwa. Cały obraz cechuje wiele elementów charakterystycznych dla wschodnich ikon (elementy ikonograficzne).

W roku 1976 ksiądz biskup Mikołaj Sasinowski przekazuje sanktuarium pod opiekę Księżom Pallotynom, którzy są kustoszami Cudownego Wizerunku Maryi do dnia dzisiejszego. 31 sierpnia 1980 roku ksiądz arcybiskup metropolita krakowski Franciszek kardynał Macharski dokonał koronacji obrazu Matki Bożej Hodyszewskiej Królowej Podlasia, a całą diecezję łomżyńską zawierzono Jej opiece.

Matko Pojednania

Oto przychodzę do Ciebie,
aby na Ciebie spojrzeć
i z radością przypomnieć,
że jestem Twoim dzieckiem,
a Ty Matką moją.
Przychodzę, aby przez chwilę
być z Tobą, Matko moja,
i śpiewać Ci z sercem przepełnionym miłością,
żeś Matką Pięknej Miłości,
żeś Panną Niepokalaną,
żeś Królową Apostołów,
żeś Ucieczką grzeszników,
żeś Matką Łaski Bożej,
żeś Matką Pojednania.
Z całego serca dziękuję Ci, Matko Boża,
za to, że codziennie czekasz tu na mnie,
za to, że jesteś,
za to, że pozwalasz mi do siebie przychodzić.
Matko Boża, Hodyszewska Pani,
Matko Jezusa Chrystusa,bądź pozdrowiona.